Kupa Tedavisi (Hacamat) Nedir, Nasıl Yapılır? Nişantaşı'nda Bilinmesi Gerekenler

Yazar: Uzm. Dr. A. Ozan Gökuç — Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanı

Kupa tedavisi, cilt üzerine yerleştirilen kupaların içinde vakum oluşturulan, geleneksel kökenli bir uygulamadır. Yalnız vakumla yapılan biçimine kuru kupa, vakuma ek olarak yüzeysel çiziklerle az miktarda kan alınan biçimine yaş kupa denir; halk arasında hacamat adı çoğunlukla yaş kupa için kullanılır. Araştırmalar ağırlıklı olarak ağrı üzerinedir ve kanıtın gücü sınırlıdır (Cramer ve ark., 2020); uygunluk hekim muayenesinde değerlendirilir.

Kupa tedavisine dair kısa özet:

Kupa tedavisi (hacamat) nedir?

Kupa tedavisinde kupalar cilde yerleştirilir ve içlerinde oluşturulan vakumla cilt ve cilt altı doku kupanın içine doğru çekilir. Kas-iskelet sistemi yakınmalarında yaklaşık 4000 yıldır kullanıldığı bildirilmektedir (Mohamed ve ark., 2023). Halk arasında hacamat adı çoğunlukla yaş kupa için kullanılır; “kuru hacamat” denildiğinde kuru kupa kastedilir.

Kupa tedavisi herhangi bir hastalığın tedavisi değildir ve süren bir tıbbi tedavinin yerine geçmez; süren bir tedavi bu nedenle bırakılmamalı ya da ertelenmemelidir. Türkiye’de kupa uygulaması, Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp Uygulamaları Yönetmeliği’nde tanımlanan uygulamalar arasındadır.

Kuru ve yaş kupanın temel farkları:

Bel ağrısını inceleyen bir meta-analizde kuru ve yaş kupa alt grupları ayrı ayrı değerlendirilmiş, ancak ağrıdaki azalma ile kupa türü arasında anlamlı bir ilişki gösterilememiştir (Zhang ve ark., 2024).

Hacamat nasıl yapılır?

Kupa uygulaması genel olarak şu adımlarla ilerler:

1. Muayene ve onam: Sağlık öyküsü alınır; kullanılan ilaçlar, bilinen hastalıklar ve uygulama bölgesinin cildi değerlendirilir. Olası yararlar, sınırlar, riskler ve alternatifler anlatılarak yazılı onam alınır.
2. Kuru kupa: Kupalar cilde yerleştirilir ve içlerinde elle, pompayla ya da ısıyla vakum oluşturulur; kupalar bir süre cilt üzerinde bırakıldıktan sonra kaldırılır.
3. Yaş kupa: Önce kupa yerleştirilerek kısa süre vakum uygulanır. Kupa kaldırıldıktan sonra steril, tek kullanımlık lanset veya bistüri ucuyla yüzeysel çizikler açılır ve kupa yeniden yerleştirilerek ikinci vakumla az miktarda kan alınır.
4. İşlem sonu: Bölge temizlenir, gerekirse örtülür ve sonraki günlerde dikkat edilecekler anlatılır.

Yaş kupada ciltte kesi açıldığı için steril koşullar ve tek kullanımlık malzeme temel güvenlik koşuludur. Enfeksiyon ve kontrolsüz kanama riski nedeniyle kupa uygulamasının evde yapılması önerilmez.

Hacamatın faydaları hakkında bilimsel kanıt ne diyor?

Kupa tedavisine dair çalışmalar ağırlıklı olarak kas-iskelet sistemi ağrılarını inceler. Başlıca derleme ve meta-analizlerin bulguları şöyledir:

• Kronik ağrı: 18 randomize kontrollü çalışmayı (1.172 hasta) birleştiren bir meta-analizde kupa uygulaması, tedavi almayan gruplara göre ağrı şiddetinde kısa dönemde belirgin azalma göstermiş; sahte kupa ya da diğer aktif tedavilerle karşılaştırıldığında anlamlı fark bulunmamıştır. İşlevsellikte tedavi almayanlara ve diğer aktif tedavilere göre kısa dönemli iyileşme bildirilmiş, sahte kupaya göre fark görülmemiştir (Cramer ve ark., 2020).
• Bel ağrısı: 11 randomize kontrollü çalışmayı (921 katılımcı) kapsayan bir meta-analizde kupa uygulamasının 2-8 haftalık uygulama döneminin sonunda ağrıyı azalttığı bildirilmiştir. Aynı analizde yalnız kronik bel ağrısını ele alan alt grupta anlamlı azalma gösterilememiştir. Akupunktur noktalarına yapılan uygulamada ağrıda anlamlı azalma görülürken doğrudan bel bölgesine yapılan uygulamada görülmemiş, uygulama yeri ile ağrıdaki azalma arasında olası bir ilişki bildirilmiştir (Zhang ve ark., 2024).
• Kronik sırt ağrısı: 16 çalışmayı değerlendiren ve 10’unu meta-analize alan bir derlemede kupa uygulamasıyla ağrı şiddeti puanında anlamlı azalma bildirilmiştir. Çalışmalarda en sık ağrı şiddeti, fiziksel kısıtlılık, yaşam kalitesi ve mekanik uyarana karşı ağrı eşiği değerlendirilmiştir (Moura ve ark., 2018).
• Kronik kas-iskelet ağrısı: Daha güncel bir meta-analizde kupa uygulaması, uygulamanın ardından kısa dönemde görülen anlamlı bir ağrı azalmasıyla ilişkili bulunmuştur (orta kalitede kanıt, çalışmalar arasında belirgin farklılık). İşlevsel kısıtlılık ve ruh sağlığı ölçümlerinde ise anlamlı iyileşme görülmemiştir (Jia ve ark., 2025).
• Kas-iskelet ve spor rehabilitasyonu: 22 çalışmayı inceleyen bir sistematik derlemede kanıt düzeyi bel ve boyun ağrısını azaltmada düşük ile orta arasında, diğer kas-iskelet sorunlarında çok düşük ile düşük arasında bulunmuştur (Mohamed ve ark., 2023).
• Miyofasyal ağrı ve tetik noktalar: Bu alanda yalnız iki kuru kupa çalışması bulunabilmiştir; veri çok azdır ve etkinin plasebodan üstün olduğu gösterilememiştir (Charles ve ark., 2019).

Bu derlemelerin bir kısmı, dahil edilen çalışmalarda küçük örneklem, yetersiz körleme, yanlılık riski ve çalışmalar arası farklılık gibi sınırlılıklar bildirmiştir (Charles ve ark., 2019; Cramer ve ark., 2020). Kas-iskelet çalışmalarının çoğunda kupa, hiçbir uygulama yapılmayan bir grupla karşılaştırılmıştır; geri kalan çalışmalarda karşılaştırma standart tıbbi bakım, sıcak uygulama, fizyoterapi, elektrik uyarımı, eklem hareketi ve germe egzersizleri veya parasetamolle yapılmıştır (Mohamed ve ark., 2023). Uygulama yapılmayan grupla karşılaştırma, beklentiye bağlı etkiyi uygulamanın kendi etkisinden ayırmaya yetmez; bu nedenle sahte kupayla yapılan karşılaştırmalar ayrıca önemlidir. Toplamda kupa uygulamasının bazı ağrı tiplerinde kısa süreli bir etkisi olabileceği bildirilmektedir; ancak bu etkinin sahte uygulamadan ayrıştığı ve uzun süre korunduğu gösterilememiştir (Cramer ve ark., 2020; Zhang ve ark., 2024).

Hacamat kaç seans yapılır, etkisi ne kadar sürer?

Kupa tedavisinde seans sayısı ve aralığı için tek bir standart yoktur. Kronik sırt ağrısı çalışmalarını inceleyen bir derleme, uygulama protokollerinde standart bulunmadığını ve standart protokollerin belirlenmesi gerektiğini belirtir (Moura ve ark., 2018). Kas-iskelet çalışmalarında toplam uygulama süresi 1 gün ile 12 hafta arasında değişmiştir (Mohamed ve ark., 2023).

Etkinin süresine dair veriler de sınırlıdır. Bel ağrısı meta-analizinde 2-8 haftalık uygulama sonunda görülen ağrı azalması, bir aylık ve 3-6 aylık izlemde sürmemiştir (Zhang ve ark., 2024). Kronik ağrı meta-analizinde bildirilen etkiler de kısa dönemlidir (Cramer ve ark., 2020).

Kişi için seans sayısı, aralığı, uygulama bölgesi ve yöntem muayenede belirlenir. Seansların zamanı takvimdeki belirli günlere göre değil; sağlık durumuna, kullanılan ilaçlara ve uygulama bölgesinin durumuna göre planlanır. Belirli günlerde yapılan uygulamanın etkiyi artırdığını gösteren bilimsel bir çalışma bulunmamaktadır.

Ağrı yakınmasında hacamattan önce ne değerlendirilir?

Ağrının nedeni önce tıbbi olarak araştırılır; kupa uygulaması ağrının nedenini ortaya koymaz ve nedene yönelik değerlendirmenin yerine geçmez. Ağrıya ateş, açıklanamayan kilo kaybı, geceleri uykudan uyandıran ağrı, kol veya bacakta güç kaybı ya da idrar ve dışkı kontrolünde bozulma eşlik ediyorsa gecikmeden hekime başvurulmalıdır.

Kronik ağrıda değerlendirme yaklaşımı ağrı tedavisi yöntemleri sayfasında; bel, boyun ve diz ağrısındaki süreç ise bel ağrısı tedavisi, boyun ağrısı tedavisi ve diz ağrısının nedenleri ve değerlendirme süreci sayfalarında anlatılır.

Hacamatın yan etkileri ve zararları nelerdir?

Kas-iskelet sistemi ve spor rehabilitasyonu çalışmalarını inceleyen bir derlemede istenmeyen olay sıklığı çok düşük bulunmuştur (Mohamed ve ark., 2023). Kronik ağrı çalışmalarının meta-analizinde ise istenmeyen olaylar kupa uygulanan hastalarda tedavi almayanlara göre daha sık görülmüş; sahte kupa veya diğer aktif tedavilerle aradaki fark anlamlı bulunmamıştır (Cramer ve ark., 2020).

Sık görülen ve genellikle geçici olanlar:

• Uygulama bölgesinde morarma (ekimoz) ve yuvarlak kupa izleri; morarma beklenen bir bulgudur ve genellikle kendiliğinden solar, solma süresi kişiden kişiye değişir,
• Hassasiyet, hafif ağrı ve geçici renk değişikliği.

Yaş kupaya özgü olanlar:

• Çizik yerlerinde kanama,
• Steril koşullar sağlanmazsa enfeksiyon; kan yoluyla bulaşan enfeksiyonlar da bu riskin içindedir,
• Çizik yerlerinde iz kalması; keloid (aşırı yara izi) eğilimi olan kişilerde belirgin iz veya keloid gelişebilir,
• Tekrarlayan uygulamalarda kan kaybına bağlı demir eksikliği anemisi.

Vakum ısıyla oluşturulduğunda: ciltte yanık.

Genel: uygulama sırasında ya da kısa süre sonra baş dönmesi, nadiren bayılma.

Riskleri azaltmak için uygulama öncesinde sağlık öyküsü alınır; yaş kupa steril koşullarda ve tek kullanımlık malzemeyle yapılır.

Hacamat kimlere yapılmaz?

Aşağıdaki durumlarda kupa uygulaması yapılmaz ya da ertelenir:

• Kan sulandırıcı (antikoagülan veya antiagregan) ilaç kullananlar,
• Hemofili gibi kanama-pıhtılaşma bozukluğu olanlar,
• Anemisi (kansızlığı) olanlar; yaş kupadaki kan kaybı kansızlığı derinleştirebilir,
• Bağışıklık sistemini baskılayan tedavi (ör. kemoterapi, organ nakli sonrası ilaçlar, yüksek doz kortizon) alanlar; özellikle yaş kupada enfeksiyon riski artar,
• Ateşli veya akut enfeksiyon hastalığı olanlar,
• Uygulama bölgesinde cilt enfeksiyonu, açık yara, egzama veya benzeri bir cilt sorunu bulunanlar,
• Uygulama bölgesinde derin ven trombozu, belirgin varis, yakın zamanda geçirilmiş ameliyat, kırık veya kitle bulunanlar,
• Keloid (aşırı yara izi) eğilimi olanlar (yaş kupa için),
• Gebelik döneminde olanlar,
• Kalp, böbrek veya karaciğer hastalığı ya da diyabet gibi kontrol altında olmayan kronik bir hastalığı olanlar,
• Aç, aşırı yorgun ya da genel durumu bozuk olanlar (uygulama ertelenir).

Kan sulandırıcı ilaçlar hacamat yaptırmak amacıyla kişinin kendi kararıyla bırakılmamalıdır; ilaçla ilgili karar, ilacı düzenleyen hekimle birlikte verilir. Liste genel bilgilendirme amaçlıdır; kullanılan tüm ilaçların, bilinen hastalıkların ve önceki işlemlerin eksiksiz bildirilmesi, kanama ve enfeksiyon gibi istenmeyen sonuçların önlenmesine yardımcı olur.

Hacamat sonrasında nelere dikkat edilmeli?

• Uygulama bölgesi temiz ve kuru tutulur; yaş kupa sonrasında bölgenin bakımı hekimin önerdiği şekilde yapılır.
• Kabuklanan alanlar kaşınmaz ve soyulmaz.
• Yoğun egzersize, sauna, hamam ve havuza, bölgeyi tahriş edebilecek etkinliklere hekimin önerdiği süre boyunca ara verilir.
• Artan ağrı, yayılan kızarıklık, akıntı veya ateşte hekime başvurulur.

Hacamat sonrası hangi belirtilerde hekime başvurulmalı?

Aşağıdaki belirtiler hacamat sonrasındaki olağan seyre uymaz; gecikmeden hekime ya da bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:

• Uygulama bölgesinde giderek artan kızarıklık, ısınma veya şişlik,
• Çizik yerlerinden iltihaplı akıntı gelmesi,
• Ateş,
• Durmayan ya da tekrarlayan kanama,
• Dinmeyen veya giderek şiddetlenen ağrı,
• Uygulama bölgesinde içi sıvı dolu kabarcık ya da yanık belirtisi,
• Baş dönmesi, sersemlik veya bayılacak gibi olma,
• Vücutta yaygın döküntü, kaşıntı veya kabarıklık.

Yüzde, dudaklarda ya da dilde hızla gelişen şişlik, nefes darlığı veya geçmeyen bilinç kaybında 112 aranmalıdır.

Nişantaşı’nda kupa tedavisi için muayene nasıl planlanır?

Kupa tedavisi düşünen kişiler için süreç, uygulamadan önce yapılan bir muayeneyle başlar. Sağlık öyküsü alınır; kullanılan ilaçlar (özellikle kan sulandırıcılar), anemi, bağışıklığı baskılayan tedaviler, cilt hastalıkları ve gebelik gibi uygulamaya engel olabilecek durumlar sorgulanır; ağrı yakınması varsa ağrının nedeni ayrıca değerlendirilir. Muayene ve değerlendirme, Anesteziyoloji ve Reanimasyon Uzmanı Uzm. Dr. A. Ozan Gökuç tarafından yapılır.

Uygulama uygun bulunursa bölge, yöntem (kuru veya yaş kupa) ve seans düzeni kişiye göre belirlenir. Uygun bulunmayan durumlarda uygulama yapılmaz; gerekirse ilgili uzmanlık dalına yönlendirme yapılır.

Muayene şu adresteki muayenehanede yapılır: Lotus Nişantaşı A Blok, Kat 6, Daire 124 · Halaskargazi Mah., Halaskargazi Cd. No: 38-66 · 34371 Şişli / İstanbul. Tel: 0533 599 44 10. Bina, Osmanbey (M2) metro istasyonuna kuş uçuşu yaklaşık 100 metre uzaklıktadır; harita ve yol tarifi için ulaşım ve iletişim bilgileri sayfasına bakılabilir.

Her cerrahi veya girişimsel işlemde sonuçlar kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. İşlem öncesinde hekiminizden detaylı görüş almanız önerilir.

Bu içerik bilgilendirme amaçlıdır; muayene ve kişisel değerlendirmenin yerine geçmez. Sayfa editörü ve iletişim: Uzm. Dr. A. Ozan Gökuç · 0533 599 44 10

Sık Sorulan Sorular

Hacamat nedir, ne işe yarar?

Hacamat, halk arasında çoğunlukla yaş kupa için kullanılan addır: cilde yerleştirilen kupalarla vakum oluşturulur ve yüzeysel çiziklerden az miktarda kan alınır. Bilimsel çalışmalar ağırlıklı olarak ağrı üzerinde yoğunlaşmıştır ve bu çalışmaların çoğunda kuru kupa kullanılmıştır; bel ve boyun ağrısı için kanıt düzeyi düşük ile orta arasında değerlendirilmektedir (Mohamed ve ark., 2023). Sahte kupayla karşılaştırmalarda ise anlamlı fark gösterilememiştir (Cramer ve ark., 2020). Hacamat bir hastalığın tedavisi değildir.

Hacamat nasıl yapılır?

Önce sağlık öyküsü alınarak uygunluk değerlendirilir. Kuru kupada kupalar cilde yerleştirilir ve içlerinde elle, pompayla ya da ısıyla vakum oluşturulur. Yaş kupada ilk vakumdan sonra kupa kaldırılır, steril ve tek kullanımlık malzemeyle yüzeysel çizikler açılır, ardından kupa yeniden yerleştirilerek ikinci vakumla az miktarda kan alınır. İşlem sonunda bölge temizlenir ve sonraki günlerde dikkat edilecekler anlatılır.

Hacamat kimlere yapılmaz?

Kan sulandırıcı ilaç kullananlarda, kanama-pıhtılaşma bozukluğu olanlarda ve anemisi (kansızlığı) bulunan kişilerde uygulama yapılmaz. Bağışıklığı baskılayan tedavi alanlarda ve ateşli hastalık döneminde de uygulama yapılmaz. Gebelikte önerilmez. Uygulama bölgesinde yara, enfeksiyon, egzama gibi cilt sorunları varsa o bölgeye işlem yapılmaz. Kişiye özgü başka engel durumlar da bulunabileceği için karar muayenede verilir; kan sulandırıcı ilaçlar kişinin kendi kararıyla bırakılmamalıdır.

Hacamatın yan etkileri var mı?

Evet, kupa uygulamasının yan etkileri olabilir. En sık görülenler uygulama bölgesinde morarma, geçici iz ve ağrıdır. Çalışmalarda istenmeyen olay sıklığı çok düşük bulunmuş (Mohamed ve ark., 2023), ancak kupa uygulananlarda tedavi almayanlara göre daha sık bildirilmiştir (Cramer ve ark., 2020). Daha nadir olarak enfeksiyon, iz kalması, yanık ve bayılma görülebilir. Uygulama sonrasında kızarıklık, ısı artışı, akıntı veya ateş gibi enfeksiyon bulguları ortaya çıkarsa hekime başvurulmalıdır.

Hacamat kaç seans yapılır?

Hacamat için herkese uygulanabilecek tek bir seans sayısı yoktur. Seans sayısı ve uygulama aralıkları; kişinin genel sağlık durumuna, yakınmasına, muayene bulgularına ve önceki uygulamalara verdiği yanıta göre değişir ve değerlendirmeden sonra kişiye özel olarak belirlenir. Bilimsel çalışmalarda da standart bir uygulama protokolü bulunmadığından (Moura ve ark., 2018), tek bir sayı ya da takvim önermek doğru değildir.

Hacamat bel ağrısına iyi gelir mi?

Sonuçlar karışıktır. Kronik sırt ağrısını inceleyen bir meta-analiz ağrı şiddetinde azalma bildirmiştir (Moura ve ark., 2018). Bel ağrısında 11 randomize çalışmayı birleştiren daha yeni bir meta-analizde ise azalma 2-8 haftalık uygulama döneminin sonuyla sınırlı kalmış, bir ay sonra sürmemiş; yalnız kronik bel ağrısını içeren alt grupta anlamlı fark bulunmamıştır (Zhang ve ark., 2024). Kronik ağrıda sahte kupayla karşılaştırıldığında da anlamlı fark görülmemiştir (Cramer ve ark., 2020). Bel ağrısının nedeni önce muayeneyle araştırılır.

Kuru hacamatın zararları var mı?

Kuru kupada ciltte kesi açılmaz ve kan alınmaz; bu nedenle yaş kupadaki kesiye bağlı kanama ve kan kaybına bağlı kansızlık riski taşımaz. Ancak kuru kupanın da yan etkileri olabilir: uygulama bölgesinde morarma, belirgin kupa izi, hassasiyet ve renk değişikliği sık görülür; vakum ısıyla oluşturulduğunda yanık gelişebilir, bazı kişilerde baş dönmesi olabilir. Kas-iskelet çalışmalarının çoğunda kuru kupa kullanılmış ve istenmeyen olay sıklığı çok düşük bulunmuştur (Mohamed ve ark., 2023).

Hacamat evde yapılabilir mi?

Hacamatın evde yapılması önerilmez. Yaş kupada ciltte kesiler açıldığı ve kan alındığı için enfeksiyon, kontrolsüz kanama ve yanlış uygulama riskleri vardır; ev ortamında steril koşulların ve tek kullanımlık malzemenin güvencesi sağlanamaz. Isıyla vakum oluşturulan kuru kupa uygulamalarında ise yanık riski bulunur. Ayrıca kan sulandırıcı kullanımı veya kansızlık gibi uygulamaya engel olabilecek durumların önceden değerlendirilmesi gerekir.

Kuru kupa ile yaş kupa (hacamat) arasındaki fark nedir?

Kuru kupada cilt üzerine yerleştirilen kupalarla yalnızca vakum uygulanır; cilt bütünlüğü bozulmaz ve kan alınmaz. Yaş kupada, yani hacamatta, vakuma ek olarak ciltte yüzeysel çizikler açılır ve az miktarda kan alınır. Bu nedenle yaş kupada enfeksiyon ve kanama gibi riskler daha belirgindir ve steril koşullar daha da önem kazanır. Kişinin durumuna hangi yöntemin uygun olduğuna muayene bulgularına göre karar verilir.

Hacamat sonrası morluklar ne kadar sürede geçer?

Kupa uygulaması sonrasında oluşan morluklar genellikle kendiliğinden solar; nadiren ciltte uzun süre kalan renk değişikliği veya iz görülebilir. Solma süresi kişiden kişiye değiştiği için tek bir süre söylenemez; cilt yapısı, yaş ve kullanılan ilaçlar bu süreyi etkileyebilir. Morlukların uzun süre geçmemesi, giderek büyümesi ya da üzerine enfeksiyon belirtileri eklenmesi durumunda hekime başvurulmalıdır.

Kaynaklar

1. Zhang Z, Pasapula M, Wang Z, Edwards K, Norrish A. The effectiveness of cupping therapy on low back pain: A systematic review and meta-analysis of randomized control trials. Complement Ther Med. 2024. PMID: 38184285
2. Mohamed AA, Zhang X, Jan YK. Evidence-based and adverse-effects analyses of cupping therapy in musculoskeletal and sports rehabilitation: A systematic and evidence-based review. J Back Musculoskelet Rehabil. 2023. PMID: 35848010
3. Charles D, Hudgins T, MacNaughton J, Newman E, Tan J, Wigger M. A systematic review of manual therapy techniques, dry cupping and dry needling in the reduction of myofascial pain and myofascial trigger points. J Bodyw Mov Ther. 2019. PMID: 31563367
4. Jia Y, Dong X, Chai Y, Bai Z, Sun T, Hou X. Effects of cupping therapy on chronic musculoskeletal pain and collateral problems: a systematic review and meta-analysis. BMJ Open. 2025. PMID: 40441767
5. Moura CC, Chaves ÉCL, Cardoso ACLR, Nogueira DA, Corrêa HP, Chianca TCM. Cupping therapy and chronic back pain: systematic review and meta-analysis. Rev Lat Am Enfermagem. 2018. PMID: 30462793
6. Cramer H, Klose P, Teut M, Rotter G, Ortiz M, Anheyer D, ve ark. Cupping for Patients With Chronic Pain: A Systematic Review and Meta-Analysis. J Pain. 2020. PMID: 31982686